خانه >> طرحواره درمانی >> طرحواره درمانی و انواع ذهنیت های طرحواره ای
انواع ذهنیت طرحواره ای

طرحواره درمانی و انواع ذهنیت های طرحواره ای

در برنامه درمان طرحواره درمانی به انواع مدل های مختلف ذهنیت طرحواره ای توجه ویژه شده و در جهت رسیدن به ذهنیت سالم طرحواره ای، هدف گذاری مشخص می شود.

اسکیما تراپی چیست؟

اسکیما تراپی یا طرحواره درمانی، روشی مطمئن و با دوام در میان انواع درمان های روانشناختی است که به دلیل آنکه به طور مستقیم بر روی بینش و رفتار فرد تاثیر می گذارد، قادر است تفسیر او از جهان و اتفاقات را متحول کند.

به همین دلیل اسکیما تراپی یک روش درمان دائمی و بدون بازگشت به حساب می آید.

در طرحواره درمانی یا اسکیما تراپی، فرد با طرحواره های ناسازگار یا تله های زندگی روبرو می شود.

توجه به مدل های ذهنیت طرحواره ای نخستین گامی ست که طرحواره درمانگر به آن توجه خاص دارد.

مدل ذهنیت های طرحواره ای

تجربه انواع ذهنیت های طرحواره ای به صورت مکرر و لحظه به لحظه برای همه ما اتفاق می افتد.

ذهنیت های طرحواره ای یک سری حالات هیجانی به همراه انواع پاسخ های مقابله ای آن ها هستند که می توانند سازگار و یا ناسازگار باشند.

در یک تعریف کلی، ذهنیت طرحواره ای عبارت است از تسلط فرد بر روی افکار- احساسات- رفتار در یک لحظه خاص.

اگر چه چندین مدل ذهنیت طرحواره ای را می توان در یک فرد مشاهده نمود؛ اما در این میان تنها یکی از طرحواره های ناسازگار بر او مسلط شده و مابقی به صورت پس زمینه ذهن او قرار می گیرند.

انواع ذهنیت طرحواره ای

ذهنیت های طرحواره ای انواع مدل های مختلفی را شامل می شوند که به صورت دسته بندی شده مورد بررسی قرار می گیرند.

در حالت کلی ۴ مدل ذهنیت طرحواره را می توان در افراد مشاهده نمود که هریک انواع خاص خود را دارند:

  1. مدل ذهنیت کودکانه
  2. مدل ذهنیت والد ناکارآمد
  3. مدل ذهنیت سبک های مقابله ای
  4. مدل ذهنیت بزرگسال سالم

هر یک از این مدل ها، زیر شاخه هایی را شامل می شوند که مورد توجه طرحواره درمانی می باشند.

۱- مدل ذهنیت طرحواره ای کودکانه

در درون هر کدام از ما، کودکی وجود دارد که شاید او را نشناسیم و یا وجودش را انکار کنیم. کودکی که شاید مدت هاست او را گم کرده ایم، یا از او بدمان می آید و یا حتی از او می ترسیم.

اما واقعیت این است که این کودک آسیب دیده و زخم خورده، مهم ترین ذهنیت در ماست.

شکل گیری ذهنیت کودکانه، براساس برآورده شدن و یا برآورده نشدن ۵ نیاز کلی در دوران کودکی فرد، می باشد:

  • نیاز به محبت
  • نیاز به ارزشمندی
  • نیاز به ثبات
  • نیاز به امنیت
  • نیاز به کفایت

اغلب درد و رنج هایی که می کشیم به دلیل جدی نگرفتن و ارضا نشدن نیازهای این کودک و در کل در ارتباط نبودن با اوست.

در حالی که جز با آغوش کشیدن این کودک نمی توان به انسجام فکری رسید.

ذهنیت کودکانه در حالت کلی، ۴ ذهنیت طرحواره ای را تشکیل می دهد:

  1. ذهنیت کودک آسیب پذیر
  2. ذهنیت کودک خشمگین
  3. ذهنیت کودک تکانشی
  4. ذهنیت کودک شاد

۲- مدل ذهنیت طرحواره ای والد ناکارآمد

در مقابل کودک درون، یک والد ناکارآمد نیز در درون هر کدام از ما نهادینه شده است که می تواند مدل های ذهنیت طرحواره ای منحصر به فرد خود را در افکار و بینش مان شکل دهد.

زمانی که این مدل از انواع ذهنیت طرحواره ای در فردی فعال می شود، او دقیقاً همان گونه که والدینش در دوران کودکی با او رفتار می کردند، با خودش رفتار می کند.

ذهنیت والد ناکارآمد در حالت کلی، ۲ ذهنیت طرحواره ای را تشکیل می دهد:

  1. ذهنیت والد سرزنشگر
  2. ذهنیت والد کمال گرا

۳- مدل ذهنیت طرحواره ای انواع سبک های مقابله ای

مدل ذهنیت سبک های مقابله ای، به واکنش های غالبی توجه دارد که فرد به طور دائم از آن استفاده می کند.

موقعیت های بیرونی به صورت ثانویه، بر بینش و رفتار فرد تاثیر خود را می گذارند.

به مرور فرد با توجه به راهبردهای فطری خود، روش هایی را برای کنار آمدن با موقعیت های بیرونی بر می گزیند.

روشی که فرد در این مدل بر می گزیند، ذهنیت او را تشکیل می دهد.

ذهنیت سبک های مقابله ای در حالت کلی، ۳ ذهنیت طرحواره ای را تشکیل می دهد:

  1. ذهنیت تسلیم شده ی مطیع
  2. ذهنیت محافظ اجتنابی
  3. ذهنیت جبرانگر افراطی

۴- مدل ذهنیت طرحواره ای بزرگسال سالم

برخلاف سایر انواع مدل های ذهنیت های طرحواره ای در افراد که اغلب ناسازگار هستند، ذهنیت بزرگسال سالم به عنوان طرحواره سازگار شناخته می شود.

در این ذهنیت، فرد از احساسات درونی خود آگاه بوده و نیازهایش ارضا شده اند.

در ذهنیت بزرگسال سالم فرد قادر است اندوه و خشم را تجربه کند و خودش تصمیم بگیرد که چقدر به آن ها فکر کند.

هم چنین در ذهنیت بزرگسال سالم، احساسات و رفتار فرد تحت کنترل خودش قرار دارد و می تواند بین آن ها یکپارچگی را ایجاد نماید.

هدف از طرحواره درمانی

هدف از درمان های طرحواره درمانی، رسیدن به ذهنیت بزرگسال سالم است.

هر چه فرد سالم تر باشد انواع ذهنیت های طرحواره ای در او از یکدیگر مستقل تر بوده و طرحواره های ناسازگار در او قدرت کمتری دارند.

چنین فردی به احساسات خود آگاه بوده و قادر است تعادل را میان هیجانات و منطقش برقرار کند.

رساندن فرد به تعادل هیجان و منطق، مسیری ست که طرحواره درمانگر در طول درمان به دنبال آن است.

مرکز طرحواره درمانی مشهد

طرحواره درمانگر متخصص در مرکز مشاوره مشهد، خدمات طرحواره درمانی زیر را به مراجعین ارائه می کند:

  • طرحواره درمانی کودک و نوجوان
  • طرحواره درمانی روابط زوجین و پیش از ازدواج
  • طرحواره درمانی اختلالات شخصیت
  • طرحواره درمانی وسواس، اضطراب و افسردگی
  • طرحواره درمانی ترک اعتیاد

برای دریافت نوبت مشاوره طرحواره درمانگر می توانید با مشاورین ما در ارتباط باشید.

جهت تعیین وقت مشاوره از طریق راه های ارتباطی زیر اقدام فرمایید:
ساعات پاسخگویی:
شنبه تا پنج شنبه صبح ها 9 الی 13 | عصرها 17 الی 20
تماس جهت تعیین وقت مشاوره:
خط 1: ‎‎‎0990 967 5313
خط 2: ‎‎‎0930 058 4941
ارتباط مستقیم با مرکز مشاوره: ‎‎‎05138678020
آدرس مرکز: بلوار پیروزی - بین پیروزی 62 و 64 - ضلع غربی میدان حکمت پلاک 14